Przez ostatnią dekadę inteligentny dom miał być synonimem wygody. Światło miało zapalać się samo, rolety opuszczać o określonej godzinie, a temperatura dostosowywać się do naszych przyzwyczajeń. Coraz więcej urządzeń łączyliśmy z aplikacjami, asystentami głosowymi i domowymi systemami automatyki.
A jednak w projektowaniu wnętrz pojawia się dziś zaskakujący kontrtrend. Coraz większą wartość zyskują rzeczy, które nie wymagają aktualizacji, konfiguracji ani połączenia z Wi-Fi. Zwykły włącznik światła, analogowy zegar, drewniany mebel, papierowa książka czy ręcznie wykonana ceramika zaczynają być czymś więcej niż dekoracją. Stają się odpowiedzią na zmęczenie cyfrowym światem.
Dom, który nie potrzebuje aplikacji
Idea „analogowego domu” pojawia się w zagranicznych mediach wnętrzarskich jako reakcja na wszechobecną technologię. Vogue zwraca uwagę na rosnące zainteresowanie przestrzeniami, które ograniczają cyfrowe bodźce i stawiają na materiały, faktury, rękodzieło oraz przedmioty o osobistym znaczeniu.
Nie chodzi jednak o całkowite odrzucenie technologii. Trudno przecież wyobrazić sobie współczesne mieszkanie bez internetu, energooszczędnych urządzeń czy systemów poprawiających bezpieczeństwo. Zmienia się raczej sposób, w jaki technologia jest obecna we wnętrzu.
Jeszcze niedawno chcieliśmy, aby dom był coraz „inteligentniejszy”. Dziś coraz częściej chcemy, aby nie przypominał nam o technologii przez cały czas.
To zasadnicza różnica.
Smartfon może sterować oświetleniem, ale fizyczny włącznik pozwala zrobić to bez wyjmowania telefonu z kieszeni. Inteligentny głośnik może odtworzyć muzykę, ale gramofon wymaga świadomego wyboru płyty, jej wyjęcia i położenia na talerzu. E-book daje dostęp do tysięcy książek, ale biblioteczka tworzy w pomieszczeniu konkretną atmosferę.
W świecie, w którym niemal wszystko dzieje się natychmiast, czynność sama w sobie zaczyna mieć wartość.
Zwykły włącznik jako przedmiot luksusowy
Włącznik światła jest jednym z najbardziej banalnych elementów wnętrza. Przez większość czasu prawie go nie zauważamy.
I właśnie dlatego jest ciekawy.
Nie wymaga aktualizacji oprogramowania. Nie traci kompatybilności po zmianie telefonu. Nie wysyła powiadomień. Nie potrzebuje konta użytkownika. Nie zbiera danych. Po prostu działa.
W świecie coraz bardziej skomplikowanych urządzeń taka prostota może stać się nowym rodzajem luksusu.
Nie oznacza to, że klasyczny włącznik jest technologicznym rozwiązaniem przyszłości. Jego wartość jest przede wszystkim kulturowa i projektowa. Pokazuje zmianę podejścia do domu: zamiast zastanawiać się, co jeszcze możemy zautomatyzować, zaczynamy pytać, czego właściwie nie musimy automatyzować.
Powrót do rzeczy, które można dotknąć
Analogowy zwrot we wnętrzach nie ogranicza się do elektroniki.
Widać go także w materiałach i wyposażeniu. Coraz większą rolę odgrywają drewno, kamień, len, wełna, ceramika, szkło i metal. Liczy się ich ciężar, faktura, temperatura i sposób starzenia się.
To przeciwieństwo przedmiotów, które można niemal całkowicie poznać za pomocą ekranu.
Drewniany stół ma słoje i niewielkie niedoskonałości. Kamienny blat z czasem zmienia wygląd. Wełniany dywan inaczej odbija światło w zależności od pory dnia. Ceramiczne naczynie może mieć niewielkie różnice wynikające z ręcznego wykonania.
Właśnie te cechy, które dawniej mogły być uznawane za niedoskonałości, dziś stają się dowodem autentyczności.
Mniej perfekcji, więcej historii
Współczesne wnętrza długo były podporządkowane idei perfekcyjnego obrazu. Media społecznościowe dodatkowo wzmocniły tendencję do tworzenia przestrzeni, które dobrze prezentują się na zdjęciu.
Analogowy zwrot działa trochę inaczej.
Zamiast wnętrza wyglądającego jak katalog pojawia się przestrzeń, która wygląda, jakby ktoś rzeczywiście w niej mieszkał. Na półce stoją książki. Na stole znajduje się ceramika. Fotel może być stary, ale wygodny. Obok nowej lampy pojawia się mebel znaleziony na targu staroci.
- Nie wszystko musi pochodzić z jednej kolekcji.
- Nie wszystko musi być nowe.
- Nie wszystko musi być idealne.
To właśnie warstwowość i osobisty charakter coraz częściej decydują o jakości wnętrza.
Vintage zamiast kolejnej premiery
W tym kontekście szczególnie interesujący jest powrót mebli vintage i przedmiotów kolekcjonerskich. Ich przewaga polega na czymś, czego nie da się zaprogramować: mają historię.
Krzesło z lat 60. nie potrzebuje nowej wersji systemu operacyjnego. Lampa sprzed kilku dekad nie przestanie działać dlatego, że producent zakończył wsparcie dla aplikacji.
Dobry projektant może oczywiście wykorzystać współczesną technologię, ale nie musi pozwolić, aby to ona definiowała charakter przestrzeni.
To prowadzi do interesującej zmiany w rozumieniu ponadczasowości.
Przez lata ponadczasowe wnętrze oznaczało przede wszystkim neutralną kolorystykę i klasyczne formy. Dziś ponadczasowość może oznaczać coś więcej: przedmioty, które nie starzeją się razem z technologią.
Czy naprawdę chcemy „dumb home”?
W opozycji do smart home pojawia się nawet określenie „dumb home” — dom celowo pozbawiony części inteligentnych funkcji.
Nie należy jednak traktować go dosłownie. Nie chodzi o powrót do życia bez technologii ani o odrzucenie osiągnięć współczesnego budownictwa.
Chodzi raczej o selektywność.
System może automatycznie regulować ogrzewanie, jeśli rzeczywiście poprawia to komfort i ogranicza zużycie energii. Czujnik może sterować oświetleniem w korytarzu. Monitoring może zwiększać bezpieczeństwo.
Ale nie każda czynność musi zostać zautomatyzowana tylko dlatego, że jest to technicznie możliwe.
Projektowanie domu zaczyna więc przypominać projektowanie dobrego interfejsu: technologia powinna pomagać, a nie domagać się naszej uwagi.
Nowy luksus jest cichy
Wnętrza przyszłości mogą więc paradoksalnie wyglądać mniej futurystycznie niż te, które oglądaliśmy jeszcze kilka lat temu.
Nie dlatego, że technologia zniknie.
Przeciwnie — prawdopodobnie będzie jej więcej. Tyle że coraz częściej będzie ukryta, dyskretna i podporządkowana użytkownikowi.
Na pierwszym planie pozostaną rzeczy, których technologia nie potrafi zastąpić: światło wpadające przez okno, faktura drewna, ciężar kamienia, zapach książek, dźwięk przesuwanej po stole ceramiki, wygoda starego fotela.
I może właśnie dlatego zwykły włącznik światła jest dziś ciekawszy, niż mogłoby się wydawać.
Nie jest symbolem technologicznego zacofania.
Jest symbolem wyboru.
W epoce, w której możemy podłączyć do internetu niemal każdy element domu, prawdziwym luksusem może okazać się możliwość powiedzenia: tego nie muszę automatyzować.
Dodaj komentarz
Komentarze